მარანი
ის, რაც UNESCO-მ 2013 წელს აღიარა, ჩვენი ოჯახი 1991 წლიდან აკეთებს.
01
ქვევრი დიდი თიხის ჭურჭელია, ტრადიციულად კვერცხისებრი ფორმის, კისრამდე ჩამარხული მარნის იატაკში. ქართული ღვინის მთავარი ჭურჭელი 8 000 წელზე მეტია. თიხა ილიტით მდიდარია, 900–1 050°C-ზე გამომწვარი, ფოროვანი და სუნთქვადი; თერმული მასა წლის ყველა სეზონზე 12–15°C-ს ინარჩუნებს. იხუფება ფუტკრის ცვილით. საფუარი არ ემატება. ტემპერატურას არავინ აკონტროლებს. მხოლოდ თავად მიწა.
02
ხელით კრეფილი მოსავალი სექტემბერ-ოქტომბერში. მთელი მტევნები — კანით, ყუნწით, წიპწით — პირდაპირ ქვევრში. სპონტანური დუღილი ველური საფუარით. შემდეგ ხუთიდან ექვს თვემდე კანზე. გაზაფხულზე ვხსნით ქვევრს, ვადეკანტირებთ და ვასხამთ.
03
ბუკნარი აჭარის სუბტროპიკულ სანაპიროზე, შავი ზღვის დონიდან 27 მეტრზე. ყვითელი თიხნარი ნიადაგი. მაღალი ტენიანობა, წელიწადში 2 500–3 000 მმ წვიმა — ქართული ღვინის კუთხეებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე სველი. ნიგაზეული 850 მეტრზე, აჭარის მთებში. გრილი დღეები, ცივი ღამეები, დიდი დღე-ღამური ამპლიტუდა. ერთი ოჯახი ორივე ადგილას, ორმოცდაათი კილომეტრის მანძილზე, ორ სხვადასხვა სიმაღლეზე.
04
2013 წლის დეკემბერში ქართული ტრადიციული ქვევრის ღვინის დაყენების მეთოდი UNESCO-ს კაცობრიობის არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის წარმომადგენლობით სიაში შევიდა. აღიარება მთლიან ცოცხალ პრაქტიკას ეხება — თიხიდან დალუქვამდე და გახსნამდე — და არა რომელიმე ცალკეულ მწარმოებელს. ჩვენ ამ ტრადიციაში ვმუშაობთ. ოცდახუთი ქვევრი, 2017 წელს აშენებული, იმ პრაქტიკას ატარებს, რომელიც თითქმის ყველაფერზე უძველესია, რასაც ადამიანი დღემდე აკეთებს.
მარანში · ცოლიკოური
